GMDSS'in temel kavramı ve SOLAS IV
Bu derste öğrenecekleriniz
- GMDSS'in amacı
- Sistemin hangi uluslararası kurallara dayandığı
- Tehlike alarmı ve MSI kavramları
Temel kavram
GMDSS'in (Global Maritime Distress and Safety System, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi) temel kavramı şudur: bir tehlike olduğunda karadaki arama-kurtarma (SAR) yetkilileri ve tehlikedeki geminin yakınındaki gemiler hızla uyarılır. Böylece en kısa gecikmeyle koordineli bir arama-kurtarma operasyonu başlatılabilir.
Sistem tehlike haberleşmesinin yanında şunları da sağlar:
- Acelelik ve emniyet haberleşmesi,
- Denizde emniyet bilgilerinin (MSI) ve SAR ile ilgili bilgilerin yayını.
Her gemi, hangi bölgede seyrederse seyretsin, hem kendi emniyeti hem de aynı bölgedeki diğer gemilerin emniyeti için gerekli haberleşme işlevlerini yerine getirebilmelidir.
Dayandığı kurallar
| Belge | Kurumu | GMDSS'teki rolü |
|---|---|---|
| SOLAS Bölüm IV (Radyo haberleşmesi) | IMO | Tanımlar, deniz alanları, işlevsel gereksinimler, gemide taşınacak cihazlar, kıyı tesisleri |
| Radyo Tüzüğü (Radio Regulations) | ITU | Frekanslar, işletme usulleri (Madde 32 ve 33), operatör sertifikaları |
| SAR Sözleşmesi (1979) | IMO | Arama-kurtarma bölgeleri, RCC'ler, koordinasyon |
| STCW Sözleşmesi | IMO | GMDSS operatörlerinin asgari yeterlik standartları |
SOLAS Bölüm IV; Radyo Tüzüğü ve SAR Sözleşmesi ile yakından bağlantılıdır.
Temel terimler
Tehlike alarmı (distress alert): Tehlikedeki geminin en az kimliğini ve konumunu bildiren, önceden tanımlı bir mesajdır. Normalde elle başlatılır. Alınan bütün tehlike alarmları da elle onaylanır.
EPIRB: Gemi batarsa yuvasından serbest kalıp yüzeye çıkan ve kendiliğinden çalışan acil durum konum belirleme radyo vericisidir. 406 MHz'de uydular üzerinden RCC'ye alarm gönderir, 121,5 MHz'de yön bulma (homing) sinyali ve varsa AIS konum sinyali yayar.
Tanınmış mobil uydu hizmeti (RMSS): IMO'nun GMDSS'te kullanılmak üzere tanıdığı uydu hizmetleri (bugün Inmarsat ve Iridium).
MSI (Maritime Safety Information): Seyir uyarıları, meteoroloji uyarı ve tahminleri ve diğer acil emniyet bilgileri.
SAR ile ilgili bilgi: Kıyıdan gemilere tehlike alarmı aktarımları ve diğer acil arama-kurtarma bilgileri.
Genel radyo haberleşmesi: Tehlike, acelelik ve emniyet dışındaki haberleşme (ör. VTS, tıbbi danışma, liman, şirket ve kişisel haberleşme). 2024'ten itibaren GMDSS işlevleri arasında sayılmaz, ama gemilerin bu yeteneği yine de olmalıdır.
Alarmın üç yönü
GMDSS'te alarm üç yönde iletilebilir:
- Gemiden kıyıya: İlk alarm esas olarak bu yönde gönderilir.
- Kıyıdan gemiye: RCC, alarmı olay yerindeki gemilere aktarır (çoğunlukla yalnız ilgili bölgeye yönelik bir "alan çağrısı" ile).
- Gemiden gemiye: DSC ile gönderilen bir alarmı menzildeki gemiler de alır.
Kaynak: IMO GMDSS Manual 2024, Bölüm 2.1–2.3, 2.5.2